Staż pracy od 1 stycznia 2026 roku – zmiany w Kodeksie pracy i nowe zasady wliczania umów cywilnoprawnych oraz okresów prowadzenia działalności do urlopu

Staż pracy w 2026 roku to temat, który budzi szczególne zainteresowanie. Nadchodząca nowelizacja, czyli zmiany w Kodeksie pracy, wprowadza rewolucję w sposobie obliczania lat aktywności zawodowej. Dla milionów pracujących dotychczas na umowach cywilnoprawnych lub prowadzących własną działalność, nowe przepisy oznaczają dostęp do uprawnień, które do tej pory były zarezerwowane wyłącznie dla pracowników etatowych.

Zmiany te zostały oficjalnie potwierdzone. Jak podaje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w komunikacie: „Od 1 stycznia 2026 roku okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania pracy na podstawie umów zleceń będą wliczały się do stażu pracy”.

W tym artykule wyjaśniamy, jak staż pracy od 1 stycznia 2026 roku wpłynie na Twój wymiar urlopu, nagrody jubileuszowe oraz odprawę, i dlaczego nowe przepisy traktują w sposób znacznie szerszy niż kiedykolwiek wcześniej.

Co to jest staż pracy i co daje pracownikowi w 2026?

Najprościej rzecz ujmując, jest to łączna długość okresów zatrudnienia oraz innych okresów (np. edukacji), które w świetle prawa są zaliczane do historii zawodowej pracownika.

Dlaczego jest to tak ważne? Od długości stażu zależą kluczowe przywileje pracownicze, takie jak:

• Wymiar urlopu wypoczynkowego: po 10 latach stażu przysługuje 26 dni wolnego (zamiast 20).
• Długość okresu wypowiedzenia: im dłuższy staż u danego pracodawcy, tym dłuższy okres ochrony.
• Nagrody jubileuszowe i dodatki stażowe: szczególnie istotne w sferze budżetowej.
• Odprawa: jej wysokość zależy od czasu przepracowanego w danej firmie.

Co daje staż pracy w nowym ujęciu? Od 2026 roku definicja ta ulega drastycznemu rozszerzeniu. Przestaje być powiązana wyłącznie z umową o pracę, a zaczyna obejmować niemal każdą aktywność zarobkową, od której odprowadzane są składki.

Jakie uprawnienia liczą się od stażu ogólnego, a jakie tylko od stażu u pracodawcy?

Wielu pracowników myli te dwa pojęcia, a różnica jest kluczowa. Staż pracy ogólny to suma wszystkich Twoich okresów zatrudnienia (i edukacji) w życiu. To właśnie ten licznik ulegnie znaczącemu przyspieszeniu po zmianach w 2026 roku. Zależy od niego przede wszystkim:

• Wymiar urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni).
• Prawo do urlopu wychowawczego.

Z kolei staż zakładowy to czas przepracowany u tego konkretnego pracodawcy, u którego jesteś aktualnie zatrudniony. Od niego zależą:

• Długość okresu wypowiedzenia (2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące).
• Wysokość odprawy w przypadku zwolnienia grupowego lub likwidacji stanowiska.

Ważne: Nowe przepisy wpłyną głównie na staż ogólny (urlop). Jednak, jeśli świadczyłeś usługi na B2B lub zleceniu dla tego samego podmiotu, a następnie zostałeś tam zatrudniony na etat, ten okres może zostać doliczony również do stażu zakładowego, co wydłuży Twój okres wypowiedzenia.

Rewolucyjne zmiany w stażu pracy od 2026 roku

Planowane zmiany to prawdziwy przełom. Dotychczasowa definicja stażu pracy była krzywdząca dla osób pracujących na umowach pozaetatowych czy samozatrudnionych. Nawet jeśli pracowali tak przez dekadę, w świetle Kodeksu pracy byli traktowani jak nowicjusze.

Staż pracy od 2026 roku (zgodnie z nowelizacją) wprowadza zasadę równości. Do okresu zatrudnienia wliczać się będą m.in.:

1. Umowy zlecenia.
2. Umowy agencyjne.
3. Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG).
4. Okresy współpracy z osobą prowadzącą działalność.
5. Członkostwo w rolniczych spółdzielniach i organizacjach rolniczych.
6. Inne umowy o świadczenie usług.

Warunek jest jeden: okresy te zostaną zaliczone, jeśli stanowiły tytuł do ubezpieczeń społecznych (emerytalnego i rentowego). Nowelizacja Kodeksu pracy, staż pracy, traktuje teraz jako historię ubezpieczeniową, a nie tylko historię „etatową”. Zmiany w stażu pracy oznaczają, że miliony pracowników zyskają prawo do dłuższego urlopu niemal z dnia na dzień.

Nowe zmiany w Kodeksie pracy – staż pracy 2026: terminy

Kluczowe pytanie brzmi: od kiedy staż pracy zacznie być liczony na nowych zasadach? Wejście w życie nowych przepisów przewidziano na 1 stycznia 2026 roku, przy czym ich stosowanie jest rozdzielone w czasie:

• sektor publiczny: od 1 stycznia 2026 roku.
• sektor prywatny: od 1 maja 2026 roku.

Ważne terminy dotyczące stażu pracy w 2026, o których musisz pamiętać:

• Zaliczanie okresów wstecz: nowe prawo ma działać wstecz. Oznacza to, że jeśli przez ostatnie 5 lat pracowałeś na B2B, ten czas zostanie doliczony do Twojego stażu w momencie wejścia ustawy w życie.
• Przeliczenie uprawnień: pracodawcy będą mieli czas na ponowne przeliczenie stażu pracowników i ewentualną korektę wymiaru urlopu czy wypłatę dodatków.

Rewolucja w Kodeksie pracy: jakie okresy będziemy wliczać do stażu? Porównanie z 2025 r.

Aby zobrazować skalę zmian, przygotowaliśmy tabelę, która pokazuje różnice między obecnym stanem prawnym a tym, co czeka nas w 2026 roku.

Staż pracy 2026 – kto zyska najwięcej na zmianach?

Nowelizacja dostosowuje Kodeks pracy do realiów współczesnego rynku pracy. Najwięcej zyskają osoby, które przez lata budowały karierę w oparciu o elastyczne formy zatrudnienia, a teraz planują stabilizację na etacie lub pracują w budżetówce.

Jednoosobowa Działalność Gospodarcza (JDG) a staż pracy

To jedna z najważniejszych zmian. Od 2026 roku okres prowadzenia JDG będzie wliczany do stażu pracowniczego. Istnieje jednak ważny wyjątek dotyczący ulg, o którym przedsiębiorcy często zapominają.

Zgodnie z informacjami opublikowanymi na portalu Biznes.gov.pl, w okresie korzystania z „Ulgi na start” przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. W konsekwencji sześciomiesięczny okres ulgi nie będzie wliczany do stażu pracowniczego. Do stażu zaliczane będą wyłącznie okresy, w których opłacane były składki społeczne.

Jeśli jednak prowadziłeś firmę przez 5 lat i opłacałeś składki, Twój nowy pracodawca musi zaliczyć te 5 lat do Twojego stażu ogólnego. To oznacza szybszą drogę do dłuższego urlopu i nagród jubileuszowych.

Umowa zlecenie a staż pracy

Zleceniobiorcy to kolejna duża grupa beneficjentów. Umowa zlecenie przestanie być problemem podczas liczenia stażu pracy. Każdy miesiąc przepracowany na zleceniu (z którego odprowadzano składki społeczne) będzie sumował się tak samo, jak miesiąc pracy na etacie. To kluczowa zmiana dla studentów i młodych pracowników, którzy często zaczynają karierę od zleceń.

Wyjątek – Umowa o dzieło

Zagadnienie umowy o dzieło i stażu pracy pozostaje skomplikowane. Ponieważ umowa o dzieło co do zasady jest dokumentem o charakterze nie świadczeniowym (nie płaci się od niej składek emerytalnych/rentowych), okres jej wykonywania nie wliczy się do nowego stażu pracy.

Wyjątek: Sytuacja, w której umowa o dzieło została zawarta z własnym pracodawcą, z którym mamy równolegle umowę o pracę – wtedy podlega ona oskładkowaniu. 

Praca za granicą a staż pracy

Również praca za granicą zyskuje na znaczeniu. Nowe przepisy mają ułatwić zaliczanie udokumentowanych okresów zatrudnienia u zagranicznych pracodawców (nie tylko w UE/EOG) do polskiego stażu pracy, na takich samych zasadach jak krajowe.

Staż pracy 2026 w sektorze prywatnym i publicznym – różnice

Zmiany w liczeniu stażu pracy wpłyną na wszystkich, ale ich finansowe skutki będą różne w zależności od sektora.

Jak obliczyć staż pracy na nowo? Kalkulator okresów i rola ZUS-u

Wielu pracowników zastanawia się, jak obliczyć staż pracy uwzględniając nowe i przeszłe okresy. Choć w sieci dostępny jest niejeden kalkulator stażu pracy, warto znać ogólną metodologię:

1. Zsumuj okresy etatowe: na podstawie świadectw pracy (lata, miesiące, dni).
2. Dodaj okresy nieetatowe (nowość): policz okresy zleceń, w których podlegałeś ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, oraz okres JDG, za który opłacono składki emerytalne i
3. Unikaj dublowania: jeśli w tym samym czasie pracowałeś na etacie i prowadziłeś firmę, do stażu wlicza się tylko jeden z tych okresów (pojedynczy okres, a nie suma dwóch aktywności w tym samym miesiącu).

Jeśli zastanawiasz się, jak sprawdzić staż pracy, najpewniejszym źródłem będzie Twoje konto w ZUS-ie, gdzie zarejestrowane są wszystkie okresy składkowe. To właśnie te dane stanowią podstawę do prawidłowego wyliczenia stażu pracy.

Co jeszcze wlicza się do stażu? Edukacja i bezrobocie

Niezależnie od zmian związanych z umowami cywilnoprawnymi, stare zasady dotyczące edukacji nadal obowiązują. Do stażu pracy (wpływającego na wymiar urlopu) wlicza się:

• Ukończenie studiów wyższych: 8 lat.
• Szkoła policealna: 6 lat.
• Wykształcenie średnie zawodowe (technikum): 5 lat.
• Średnia szkoła ogólnokształcąca: 4 lata.
• Zasadnicza lub inna równorzędna szkoła zawodowa: nie więcej niż 3 lata.

Ważne: Okresy nauki nie sumują się (wybierasz najkorzystniejszy, zazwyczaj studia). Kwestia studiów jest kluczowa – dyplom magistra czy licencjata odgórnie daje Ci 8 lat stażu. Podobnie w przypadku szkoły, matura to 4 lata bazowe.

Dodatkowo, staż z urzędu pracy (odbywany przez bezrobotnego) również wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Czego nie da się doliczyć mimo nowych przepisów?

Mimo liberalizacji przepisów, nie każdy okres aktywności zwiększy Twój staż pracy w 2026 roku. Do pełnego wymiaru nie wlicza się:

• Umowy o dzieło (chyba że były oskładkowane u własnego pracodawcy).
• Okresu prowadzenia działalności gospodarczej korzystając z „Ulgi na start” – ponieważ w tym okresie przedsiębiorca płaci tylko składkę zdrowotną, a nie społeczne. Warunkiem zaliczenia do stażu jest opłacanie składek emerytalnych i rentowych.
• Bezpłatnego urlopu – to okres zawieszenia stosunku pracy.
• Przerwy w zatrudnieniu – czas, w którym nie pracowałeś i nie byłeś zarejestrowany jako bezrobotny.

Jak udokumentować staż pracy po zmianach? Wnioski do ZUS i termin 24 miesiące

Wraz z wliczeniem JDG i zleceń do stażu pracy, pojawia się problem braku świadectw przepracowania tych okresów. Jak udokumentować staż pracy bez świadectwa pracy?

Rola ZUS i zaświadczenia (PUE ZUS)

Ciężar dowodowy przeniesie się na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ponieważ warunkiem zaliczenia stażu jest opłacanie składek, to właśnie ZUS posiada kompletne dane.

Pracownik będzie mógł pobrać zaświadczenie o okresach składkowych poprzez PUE ZUS (obecnie transformowane w eZUS).

Pracodawca będzie działał na podstawie zaświadczeń i dokumentów przekazanych przez pracownika (np. potwierdzających okresy podlegania ubezpieczeniom).

Co musi zrobić pracownik, żeby ZUS i pracodawca zaliczyli dany okres?

Nowe uprawnienia nie zostaną automatycznie przyznane w systemach kadrowych Twojej firmy, jeśli dział HR nie posiada odpowiednich dokumentów.

1. Zaloguj się do PUE ZUS (eZUS): wypełnij wniosek i pobierz zaświadczenie o okresach podlegania ubezpieczeniom społecznym. Dokument ten będzie wyszczególniał okresy pracy na umowie zlecenia lub prowadzenia firmy.
2. Złóż wniosek do pracodawcy: dostarcz zaświadczenie do działu kadr (HR) z prośbą o przeliczenie stażu pracy i aktualizację wymiaru urlopu.
3. Zaktualizuj kwestionariusz osobowy: jeśli zmieniasz pracę po 2026 roku, do świadectw pracy dołącz wydruki z ZUS-u potwierdzające okresy nieetatowe.

Ważne: Pracownicy mają dokładnie 24 miesiące od wejścia w życie przepisów na udokumentowanie starych okresów zatrudnienia (do końca 2027 roku dla sektora publicznego i do kwietnia 2028 roku dla prywatnego). Jeśli nie dostarczysz dokumentów w tym terminie, pracodawca nie będzie miał ustawowego obowiązku ich doliczenia.

Najczęstsze błędy przy liczeniu stażu pracy po 2026 roku

• Dublowanie okresów: to najczęstsza pomyłka. Jeśli studiowałeś i jednocześnie pracowałeś na zleceniu. Do stażu wlicza się tylko jedno z tych zdarzeń (to korzystniejsze dla Ciebie). Nie można zsumować 5 lat studiów i 5 lat pracy odbywanych w tym samym czasie jako 10 lat stażu.
• Wliczanie „Ulgi na start”: przedsiębiorcy często zapominają, że pierwsze 6 miesięcy bez składek społecznych to przerwa w liczeniu stażu pracy.
• Mylenie stażu do emerytury ze stażem pracowniczym: choć definicje są zbliżone, to wciąż dwa różne systemy. Nowe przepisy dotyczą Kodeksu pracy (urlopu), a nie kapitału początkowego w ZUS (choć opierają się na tych samych składkach).

Podsumowanie

Zmiany zaplanowane na 2026 rok to historyczny moment w polskim prawie pracy. Wliczenie umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej do stażu pracy kończy z dyskryminacją osób niezatrudnionych na etacie. Dzięki temu miliony pracowników szybciej osiągną próg 10 lat stażu, zyskując prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego oraz wyższych dodatków stażowych. Warto już teraz uporządkować swoje dokumenty i sprawdzić historię składek w ZUS, aby być gotowym na wejście przepisów w życie.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Od kiedy nowe przepisy dotyczące stażu pracy wchodzą w życie?

Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r., jednak nowe regulacje będą stosowane w dwóch etapach: od 1 stycznia 2026 roku w sektorze publicznym, a od 1 maja 2026 roku w sektorze prywatnym. Od tych dat pracodawca ma obowiązek uwzględniać nowe okresy przy ustalaniu uprawnień pracowniczych.

Czy umowy zlecenia będą wliczane do stażu pracy po nowemu?

Tak. To jedna z najważniejszych zmian w stażu pracy. Okresy wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia będą wliczane do ogólnego stażu, pod warunkiem, że odprowadzano od nich składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Czy prowadzenie własnej firmy (JDG) wlicza się do stażu pracy w 2026?

Tak, jednoosobowa działalność gospodarcza będzie zaliczana do okresu zatrudnienia. Istnieje jednak ważny wyjątek, okres korzystania z „Ulgi na start” (gdy płacona jest tylko składka zdrowotna). Ten czas nie powiększy stażu pracy, ponieważ nie jest okresem składkowym w rozumieniu ubezpieczeń społecznych.

Jak udokumentować staż pracy z umów cywilnoprawnych i B2B?

Aby udokumentować te okresy, konieczne będą zaświadczenia z ZUS-u. Pracownik powinien zalogować się do PUE ZUS (eZUS), pobrać historię ubezpieczenia i złożyć odpowiednie wnioski lub bezpośrednio przedłożyć wydruk pracodawcy. Świadectwa pracy nie są wystawiane dla zleceń i B2B, dlatego dane z ZUS-u są kluczowe.

Czy nowe zasady działają wstecz?

Tak. Staż pracy obejmuje również okresy sprzed wejścia ustawy w życie. Jeśli przez ostatnie 10 lat pracowałeś na zleceniu, te lata zostaną doliczone do Twojego stażu po 1 stycznia 2026 roku, co może natychmiast zwiększyć Twój wymiar urlopu wypoczynkowego.

Ile mam czasu na dostarczenie dokumentów pracodawcy?

Przepisy przewidują okres przejściowy. Pracownicy będą mieli 24 miesiące od wejścia w życie ustawy na udokumentowanie przebytych okresów wliczanych do stażu. Jeśli zrobisz to w tym terminie, pracodawca musi przeliczyć Twój staż i wyrównać uprawnienia.